دیدبان ارمنستان

پایگاه خبری و تحلیلی

دوشنبه07132020

Last update07:12:55 AM

Back شما اینجا هستید: Home اخبار نمایش موارد بر اساس برچسب: قره باغ

روبرت مارکاریان

کارشناس امور ارمنستان

انتخابات ریاست جمهوری و مجلس ملی جمهوری آرتساخ (قره باغ) روز سه شنبه 31 مارس برگزار شد.

براساس اعلام کمیسیون مرکزی انتخابات هیچ یک از نامزدهای این دوره از انتخابات ریاست جمهوری موفق به کسب اکثریت آرا نشده و در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری که در 14 آوریل برگزار خواهد شد آرائیک هاراطونیان و ماسیس مائیلیان با یکدیگر به رقابت خواهند پرداخت.

در انتخابات سراسری در جمهوری آرتساخ (قره باغ) که با مشارکت 73.5 درصدی واجدین شرایط برگزار شد آرائیک هاراطونیان با کسب 49.26 درصد آرا و ماسیس مائیلیان با کسب 26.4 درصد آرا به دور دوم انتخابات راه یافتند. ویتالی بالاسانیان با کسب 14.7 درصد آرا و داویت ایشخانیان با 2.56 درصد آرا در رتبه های بعدی قرار گرفتند.

براساس نتایج هفتمین دوره انتخابات پارلمانی در جمهوری آرتساخ (قره باغ) نیز حزب "میهن آزاد" که از نامزدی آرائیک هاراطونیان حمایت کرده بود با کسب 40.4 درصد آرا همچون دو دوره گذشته همچنان اکثریت مجلس را در اختیار داشته و صاحب 16 کرسی خواهد بود. حزب "میهن متحد" به رهبری سامول بابایان با کسب 23.63 درصد آرا 9 کرسی مجلس را در اختیار خواهد داشت. همچنین احزاب "عدالت آرتساخ" و داشناکسیون که از نامزدی ویتالی بالاسانیان و داویت ایشخانیان حمایت کرده بودند به ترتیب با کسب 7.9 و 6.4 درصد آرا هرکدام 3 نماینده در مجلس آینده آرتساخ خواهند داشت. حزب دموکراتیک نیز که از نامزدی آشوت قولیان رئیس دوره ششم مجلس حمایت کرده بود با 2 نماینده در دوره جدید مجلس حضور خواهد داشت.

در رابطه با انتخابات ریاست جمهوری در حالیکه تا ساعت ها پس از آغاز شمارش آرا و اعلام نخستین نتایج انتخابات چنین بنظر می رسید که آرائیک هاراطونیان با کسب اکثریت آرا پیروز انتخابات در همان دور اول خواهد بود اما در نهایت مشخص شد که با اختلافی اندک انتخابات به دور دوم کشیده شده و وی در دور دوم مجبور به رقابت با ماسیس مائیلیان خواهد بود که با اختلافی فاحش در رتبه دوم قرار گرفته است.

اگرچه با توجه به نتایج دور نخست انتخابات ریاست جمهوری ویتالی بالاسانیان منتقد اصلی نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان موفق به کسب آرای لازم برای دور دوم نشد با این وجود نه تنها نتایج دور نخست را نمی توان پیروزی جناح حاکم در ارمنستان در انتخابات جمهوری آرتساخ (قره باغ) دانست بلکه این نتایج به نوعی حکایت از عدم مقبولیت این طیف در جمهوری آرتساخ (قره باغ) دارند.

آرائیک هاراطونیان از سپتامبر 2007 الی 2017 میلادی به عنوان نخست وزیر و پس از تصویب قانون اساسی جدید و حذف پست نخست وزیری از سپتامبر 2017 الی ژوئن 2018 میلادی در سمت وزیر دولتی پس از رئیس جمهوری بالاترین مسئولیت را در رژیمی بر عهده داشته است که در دو سال گذشته بارها نیکول پاشینیان و همچنین محافل و رسانه های حامی او به صورت غیر مستقیم آن را وابسته به رژیم سابق ارمنستان دانسته و بر لزوم تغییر در کلیه سطوح حکومتی در جمهوری آرتساخ (قره باغ) تاکید کرده اند.

تنها دو ماه از پیروزی انقلاب مخملی در ارمنستان در آوریل سال 2018 تجمعات اعتراضی در شهر استپاناکرت مرکز جمهوری آرتساخ (قره باغ) شکل گرفت. پس از اعلام زمان برگزاری انتخابات سراسری در جمهوری آرتساخ (قره باغ)، تاکید باگو ساهاکیان رئیس جمهوری کنونی بر انصراف از اعلام نامزدی برای انتخاب مجدد و همچنین درخواست نیکول پاشینیان این تجمعات در ششم ژوئن 2018 با استعفای آرائیک هاراطونیان از سمت وزیر دولتی و همچنین چند مقام ارشد امنیتی موقتاً پایان گرفت.

اکنون کسب بیشترین آرا از سوی آرائیک هاراطونیان در دور نخست انتخابات ریاست جمهوری و همچنین تکرار نتایج انتخابات دو دوره پیشین مجلس در انتخاباتی کاملاً رقابتی می تواند حکایت از این داشته باشد که با وجود انتقادات مطرح علیه باگو ساهاکیان رئیس جمهوری سابق و همچنین علیرغم تبلیغات انجام گرفته از سوی حامیان جناح حاکم در ارمنستان نگاه ساکنان جمهوری آرتساخ (قره باغ) همچنان به گذشته دوخته شده و در ظاهر انقلاب مخملی ارمنستان هنوز به این جمهوری رخنه نکرده است. البته دراین میان امکانات مالی آرائیک هاراطونیان که از او به عنوان یکی از ثروتمندترین شهروندان این جمهوری نام برده می شود نیز نقش مهمی در پیشی گرفتن او از سایر رقبا ایفا کرده است.

اگرچه براساس قانون اساسی دور دوم انتخابات به فاصله دو هفته از انتخابات دور اول یعنی در 14 آوریل برگزار خواهد شد با این وجود امکان برگزاری این دور از انتخابات در هاله ای از ابهام قرار دارد.

مسئله مهم این است که انتخابات سراسری روز سه شنبه علیرغم خطر شیوع ویروس کرونا و در شرایطی برگزار شد که برای جلوگیری از شیوع این ویروس از حدود دو هفته پیش در ارمنستان وضعیت فوق العاده اعلام شده است. طرفداران و حامیان ماسیس مائیلیان که در آستانه برگزاری انتخابات 31 مارس خواستار تعویق انتخابات به دلیل شیوع کرونا شده بودند، حتی پیش از اعلام نتایج قطعی دور اول در چرخشی 180 درجه ای شروع به طرح موضوع لزوم برگزاری انتخابات دور دوم در 14 آوریل کردند.

اگرچه خوشبختانه تاکنون هیچ موردی از ابتلا به ویروس کرونا در جمهوری آرتساخ (قره باغ) به ثبت نرسیده است، اما با توجه به شیوع این ویروس در ارمنستان در صورت مشاهده موارد ابتلا به این ویروس در جمهوری آرتساخ (قره باغ) در دو هفته آینده و به طبع آن اعلام وضعیت فوق العاده براساس قانون اساسی این جمهوری انتخابات دور دوم ریاست جمهوری به تعویق خواهد افتاد.

منتشرشده در مقالات

روبرت مارکاریان

کارشناس امور ارمنستان

در شرایطی که جهان در التهاب ناشی از شیوع ویروس کرونا بسر می برد همسایه کوچک شمالی ایران روزهای پر التهابی را اما به دلیلی کاملاً متفاوت تجربه می کند.

انتخابات همزمان ریاست جمهوری و پارلمانی در جمهوری آرتساخ (قره باغ) روز سه شنبه 31 مارس برگزار خواهد شد. با توجه به تحولات اخیر پیرامون مناقشه قره باغ و انتشار اخبار مربوط به توافقات پشت پرده برای حل این مناقشه انتخابات سراسری در آرتساخ (قره باغ) از اهمیت ویژه ای برخوردار است و نتایج آن می تواند نه تنها سرنوشت این جمهوری بلکه وضعیت با ثبات در مرزهای شمالی ایران را که در حدود 26 سال گذشته بدون تغییر مانده است، تحت تاثیر خود قرار دهد.

در انتخابات سراسری در جمهوری آرتساخ (قره باغ) 13 نامزد برای تصدی مقام ریاست جمهوری و 12 حزب برای تصاحب کرسی های پارلمان این جمهوری با یکدیگر به رقابت خواهند پرداخت. در این میان اما انتخابات ریاست جمهوری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. لازم به یادآوری است که براساس اصلاحات قانون اساسی جمهوری آرتساخ (قره باغ) که در همه پرسی سال 2017 میلادی به تصویب رسید نظام حکومتی این جمهوری از نیمه ریاستی به ریاستی تغییر کرده و بالطبع مقام ریاست جمهوری از اختیارات بیشتری در حوزه های مختلف برخوردار شده است.

پروژه صدور انقلاب مخملی به جمهوری آرتساخ (قره باغ) در فاصله چند ماه پس از پیروزی انقلاب در ارمنستان در آوریل سال 2018 میلادی و به قدرت رسیدن نیکول پاشینیان در این کشور با ایجاد تنش های اجتماعی در این جمهوری کلید زده شد اما پس از اعلام زمان برگزاری انتخابات سراسری در جمهوری آرتساخ (قره باغ) و تاکید باگو ساهاکیان رئیس جمهوری کنونی بر انصراف از اعلام نامزدی برای انتخاب مجدد در این مقام تنش ها تا حدودی فروکش کرده و حاکمان جدید ارمنستان نیز ترجیح دادند تا اجرای پروژه خود برای به قدرت رساندن نیروهای سیاسی همسو در این جمهوری را تا بهار سال 2020 میلادی به تعویق بیاندازند.

از میان 13 نامزد ریاست جمهوری ژنرال ویتالی بالاسانیان، ماسیس مائیلیان و آرائیک هاراطونیان از شانس بیشتری برای پیروزی برخوردار بوده و در نظر سنجی های اخیر از رقبای خود پیشی گرفته اند.

-ژنرال ویتالی بالاسانیان از قهرمانان جنگ قره باغ و از مخالفان سرسخت نیکول پاشینیان و جناح کنونی حاکم بر ارمنستان بشمار می آید. وی ضمن تاکید بر دخالت قدرت های خارجی در تحولات سال 2018 میلادی در ارمنستان و وقوع انقلاب مخملی در این کشور شدیدترین انتقادات را متوجه نیکول پاشینیان بویژه در حوزه سیاست خارجی کرده است. پیروزی ژنرال ویتالی بالاسانیان بدترین احتمال ممکن برای جناح حاکم در ارمنستان و حامیان خارجی آن خواهد بود. ژنرال ویتالی بالاسانیان همچنین از طرفداران روابط نزدیک با ایران بوده و بیانیه ایشان در پی شهادت سردار قاسم سلیمانی انعکاس وسیعی در رسانه های ارمنستان داشت.

-ماسیس مائیلیان وزیر امور خارجه کنونی جمهوری آرتساخ (قره باغ) بوده و از حمایت نیکول پاشینیان و همچنین "بنیاد جامعه باز ارمنستان" وابسته به بنیاد جورج سوروس برخوردار می باشد. در ماه های اخیر "بنیاد جامعه باز ارمنستان" با اعزام گسترده چند صد نفر از فعالان خود به قره باغ تحت عنوان خبرنگار و ناظر انتخاباتی در صدد زمینه چینی برای پیروزی نامزد مورد حمایت خود بر آمده است. همزمان نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان نیز که پیشتر اعلام کرده بود در انتخابات سراسری در جمهوری آرتساخ (قره باغ) دخالت نخواهد کرد، آرمن گریگوریان دبیر شورای امنیت ملی ارمنستان را که اصالتاً از اهالی این جمهوری بوده و از اعضای شاخص وابسته به بنیاد سوروس بشمار می آید به این جمهوری اعزام کرد. ماسیس مائیلیان تنها نامزد ریاست جمهوری آرتساخ (قره باغ) است که از حضور در مناظره تلویزیونی روز یکشنبه 29 ماه مارس خودداری کرد.

-آرائیک هاراطونیان نخست وزیر سابق جمهوری آرتساخ (قره باغ) و از رهبران حزب "میهن آزاد" می باشد که اکثریت پارلمان کنونی این جمهوری را در اختیار دارد. اگرچه پیشتر از آرائیک هاراطونیان به عنوان نامزد ذخیره جناح سیاسی حاکم در ارمنستان نام برده می شد، با این وجود حامیان ماسیس مائیلیان و از جمله فعالان وابسته به بنیاد سوروس در کنار ویتالی بالاسانیان آرائیک هاراطونیان را نیز از حملات خود بی نصیب نگذاشته اند.

داویت ایشخانیان نامزد حزب داشناکسیون و آشوت قولیان رئیس کنونی پارلمان جمهوری آرتساخ (قره باغ) از دیگر چهره های شاخص انتخابات ریاست جمهوری می باشند.

در روزهای اخیر رقابت های انتخاباتی در جمهوری آرتساخ (قره باغ) تحت تاثیر خطر شیوع ویروس کرونا قرار گرفته است. ماسیس مائیلیان و نیروهای حامی او در حالی خواستار تعویق انتخابات برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا شده اند که پیش از این هیچ واکنشی نسبت به درخواست های مشابه و نگرانی های مطرح شده از سوی دیگر نامزدها و از جمله ویتالی بالاسانیان در هفته های گذشته نشان ندادند. این در حالیست که مقامات جمهوری آرتساخ (قره باغ) ضمن اشاره به تلاش های انجام گرفته در جهت ایجاد شرایط ایمن، بر برگزاری انتخابات در موعد مقرر تاکید می کنند.

شاید در نگاه نخست درخواست ماسیس مائیلیان و نیروهای حامی او برای تعویق انتخابات منطقی بنظر برسد، با این وجود چند موضوع صداقت آن ها را زیر سئوال می برد.

اگرچه موضوع شیوع ویروس کرونا از هفته ها پیش مطرح بوده و به همین دلیل نیز از حدود دو هفته پیش در ارمنستان وضعیت فوق العاده اعلام شده است، درخواست تعویق انتخابات از سوی طرفداران ماسیس مائیلیان تنها در روزهای اخیر و پس از انتشار یک سند مهم مطرح شده است. براساس این سند که به صورت گسترده در رسانه های ارمنی منتشر شده است ماسیس مائیلیان از سوی مقامات روسیه تهدید برای امنیت ملی این کشور شناخته شده و ورود نامبرده به روسیه تا سال 2025 میلادی ممنوع اعلام شده است. پس از انتشار این سند آرای ماسیس مائیلیان در نظرسنجی ها شدیداً کاهش یافته وژنرال ویتالی بالاسانیان صدر جدول نظرسنجی ها را به خود اختصاص داده است. ظاهراً همین موضوع نیز ماسیس مائیلیان و طرفداران او را به این فکر انداخته است تا به بهانه خطر شیوع ویروس کرونا درخواست تعویق انتخابات را مطرح کنند.

از سوی دیگر آرسن خاراطیان از اعضای شاخص بنیاد سوروس روز شنبه در گفتگو با یکی از رسانه های خبری ارمنستان به صورت تلویحی از پروژه این گروه برای در دست گرفتن اداره جمهوری آرتساخ (قره باغ) به هر قیمت پرده برداشت. وی در گفتگو با رسانه خبری "1in.am" در پاسخ به پرسشی در مورد وضعیت دولت و پارلمان جمهوری آرتساخ (قره باغ) در صورت تعویق انتخابات ضمن رد امکان افزایش مهلت قانونی فعالیت ریاست جمهوری و پارلمان تا عادی شدن شرایط بر لزوم اعلام وضعیت فوق العاده در جمهوری آرتساخ(قره باغ) و سپردن زمام امور این جمهوری به دولت ارمنستان و انتصاب فرماندار نظامی برای آن تاکید کرد. از آرسن خاراطیان به عنوان یکی از طراحان انقلاب رنگین در ارمنستان نام برده می شود. در رویدادهای آوریل 2018 میلادی در ارمنستان وی یکی از همراهان اصلی نیکول پاشینیان بشمار می آمد. پس از پیروزی انقلاب مخملی در ارمنستان وی برای چند ماه در سمت مشاور نخست وزیر خدمت کرده و پس از استقرار کامل دولت از سمت خود استعفا و عازم گرجستان شد. پیش از آغاز ناآرامی های اخیر در تفلیس نیز ایشان و اطرافیانش سرگرم برگزاری دوره های آموزشی برای فعالان اجتماعی این کشور بودند. اکنون و در آستانه برگزاری انتخابات در آرتساخ (قره باغ) حضور این گروه و تحرکات آشکار و پنهان آن ها بسیار شک برانگیز می باشد.

همچنین براساس احتمالی دیگر که در برخی از رسانه های ارمنی مطرح شده است، در صورت شکست ماسیس مائیلیان در انتخابات وی در شب 31 مارس با ادعای تقلب در انتخابات خود را نامزد پیروز معرفی کرده و با مقدمه چینی برای ناآرامی و اغتشاش زمینه لازم را برای مداخله ایروان و اعلام وضعیت فوق العاده در آرتساخ (قره باغ) و در پی آن در دست گرفتن زمام امور در این جمهوری فراهم خواهد آورد.

اما سئوال مهم این است که هدف جناح حاکم بر ارمنستان و حامیان غربی او از جمله بنیاد سوروس برای در دست گرفتن زمام امور در جمهوری آرتساخ (قره باغ) چیست؟

پاسخ این پرسش در توافقات پشت پرده برای حل مناقشه قره باغ در قبال حمایت های مالی غرب از دولت کنونی ارمنستان نهفته است.تحولات اخیر در موضوع مناقشه قره باغ از تشدید تحرکات پنهانی و در جریان بودن طرحی برای سازش حکایت می کنند. اگرچه جزئیات چندانی از این طرح منتشر نشده است اما اظهارات طرفین و همچنین دیدارهای اخیر حکایت از موافقت طرف ارمنی برای دادن برخی از امتیازات به طرف مقابل دارند که ممکن است برای ملت های ارمنستان و آرتساخ (قره باغ) تا حدودی دردناک بوده و حتی امنیت آن ها را به خطر اندازد. از جمله این امتیازات می توان به موافقت با حضور نماینده جامعه آذری های ساکن در قره باغ در مذاکرات صلح و برسمیت شناخته شدن آن ها از سوی طرف ارمنی به عنوان طرف مذاکره اشاره کرد که با مخالفت شدید بسیاری از محافل داخلی ارمنستان و آرتساخ (قره باغ) مواجهه شده است. در این طرح همچنین بازگرداندن برخی از اراضی پیرامون قره باغ ازجمله مناطق هم مرز با جمهوری اسلامی ایران و استقرار نیروهای خارجی در این مناطق مورد تاکید قرار گرفته است. از سوی دیگر قطع ناگهانی کمک 1.5 میلیون دلاری سالیانه دولت آمریکا به طرح مین روبی در جمهوری آرتساخ (قره باغ) در آستانه انتخابات سراسری در این جمهوری و اعلام این موضوع که این کمک ها از این پس به آماده سازی ساکنان قره باغ برای صلح اختصاص خواهد یافت، حکایت از وجود طرحی برای سازش و صلح دارند.

با توجه به آنچه ذکر شد و صرفنظر از نتایج انتخابات سراسری در جمهوری آرتساخ (قره باغ) روزهای پر تنشی در انتظار همسایه کوچک شمالی ایران می باشد. پیروزی نیروهای همسو با جناح حاکم ارمنستان به معنای آغاز اجرای پروژه سازش در قره باغ و تحمیل توافقات دردناک نه تنها به ساکنان این جمهوری بلکه ملت ارمنی بوده و واکنش های شدیدی را در جمهوری آرتساخ (قره باغ) ، جمهوری ارمنستان و دیاسپورای ارمنی در پی خواهد داشت. واکنش هایی که یک بار در سال 1998 میلادی منجر به استعفای لون تر پطروسیان رئیس جمهوری وقت ارمنستان شد. از سوی دیگر درصورت پیروزی ویتالی بالاسانیان و نیروی های سیاسی مخالف جناح حاکم در ارمنستان نیز به احتمال بسیار زیاد شاهد بروز اغتشاشات و ناآرامی در این جمهوری کوچک به تحریک عوامل بنیاد سوروس و جناح حاکم در ارمنستان خواهیم بود که می تواند نه تنها امنیت جمهوری آرتساخ (قره باغ) بلکه جمهوری ارمنستان و حتی منطقه را به خطر اندازد.

منتشرشده در مقالات

روبرت مارکاریان

نیکول پاشینیان کفیل نخست وزیری ارمنستان اول نوامبر گذشته در مجلس ملی این کشور از امکان بالفعل بسته شدن مرز ایران و ارمنستان خبر داد.

بی تردید تصور این که برای بستن مرز میان دو کشور نیاز هست تا یکی از مقامات ارمنستان با مراجعه به شهر مرزی "مقری" ارمنستان قفل بزرگی بر درب اداره گمرک این شهر بزند، بسیار دور از واقعیت خواهد بود، اما شواهد امر حکایت از این دارند که مرز دو کشور در عمل و بتدریج در حال بسته شدن است.

در این خصوص باید به دو نکته مهم اشاره کرد. نخست آن که تحقق پیش بینی نیکول پاشینیان تنها با ابتکار و اقدام ارمنستان امکان پذیر خواهد بود و ایران هیچ گاه مرز دو کشور را نخواهد بست. دوم آن که بسته شدن مرز دو کشور بر خلاف تصورات رایج لزوماً به معنای بسته شدن فیزیکی مرز دو کشور آنچنانکه در مورد مرز ترکیه و ارمنستان رخ داده است، نیست. علاوه بر این بسته شدن مرز دو کشور هیچ ارتباطی با تردد توریست و مسافر میان دو کشور ندارد. به عنوان مثال علیرغم بسته بودن رسمی مرز میان ارمنستان و ترکیه خط هوایی میان ایروان و استانبول برقرار بوده و شهروندان دوکشور آزادانه به کشورهای یکدیگر سفر می کنند. در مفهوم کنونی بسته شدن مرز میان دوکشور را می توان معادل با کاهش شدید مبادلات تجاری و ترانزیت میان دو کشور دانست که موجب وارد شدن ضرر اقتصادی به دو کشور می شود.

به چند دلیل محکم می توان ادعا کرد که پیش بینی نیکول پاشینیان در مورد بسته شدن بالفعل مرز ایران و ارمنستان بتدریج در حال تحقق است.

1) ماه گذشته گزارشاتی در مورد مشکلات ایجاد شده از سوی بانک های ارمنستان برای شهروندان ایرانی ساکن این کشور بویژه فعالان اقتصادی، دانشجویان و حتی ارامنه ای که در گذرنامه محل تولد آن ها ایران ذکر شده است منتشر شد. مدتی بعد با پیگیری های انجام گرفته ظاهرا این مشکل برای ارامنه ایرانی که تابعیت دوگانه ارمنستان را نیز دارند رفع شد اما ظاهرا مشکل حساب های ارزی فعالان اقتصادی ایرانی همچنان پابرجاست.

2) سامسون گریگوریان از فعالان اقتصادی ارمنستان و هماهنگ کننده جنبش مدنی "کاستسوم" در گفتگو با پایگاه خبریLragir.am تائید کرده است که تقریبا کلیه بانک های ارمنستان از ارائه خدمات بانکی به واردکنندگان ارمنی که قصد ترانزیت کالاهای خریداری شده از هند، چین، امارات و سایر کشوهای عربی از طریق "بندرعباس" و مسیر ایران به ارمنستان را دارند خودداری کرده و وارد کنندگان ارمنی را مجاب می کنند تا با صرف زمان و هزینه بیشتر اقدام به ترانزیت بار خود از بندر "پوتی" و مسیر گرجستان کنند.

3) الهام علی اف رئیس جمهوری آذربایجان روز دوشنبه گذشته اعلام کرد که ارتش این کشور موفق به تصرف بلندی های استراتژیک در امتداد مرز این کشور با ارمنستان در منطقه نخجوان شده است که در نتیجه آن برخی از جاده های استراتژیک ارمنستان در تیرراس نیروهای این کشور قرار گرفته اند. تردید نمی توان داشت که جاده مورد اشاره علی اف تنها مسیر زمینی است که ارمنستان را به ایران متصل می کند. با توجه به این که چند ماه پیش نیروهای آذری مستقر در نخجوان اقدام به گلوله باران روستای "آره نی" ارمنستان در فاصله چند کیلومتری از جاده زمینی میان ایران و ارمنستان کردند، تهدید علی اف را باید جدی تلقی کرد. این تهدید علاوه بر جاده ایران و ارمنستان متوجه خط لوله مشترک گاز دو کشور و همچنین منطقه آزاد اقتصادی "مقری" که قرار است نقش حلقه متصل کننده ایران به اتحادیه اقتصادی اورآسیایی و اتحادیه اروپا را بازی کند، می باشد.

دوشنبه گذشته نشستی با موضوع "روابط ایران و ارمنستان، فرصت ها و چالش ها" در تهران برگزار شد. سخنرانان این نشست همچون گذشته بر اهمیت توسعه روابط و بویژه همکاری های تجاری و اقتصادی میان ایران و ارمنستان تاکید کردند.

بی تردید ایران با توجه به شرایط کنونی و تحریم های اعمال شده از سوی آمریکا از تقویت و توسعه روابط و همکاری با ارمنستان استقبال خواهد کرد. اکنون توپ در زمین دولت جدید ارمنستان قرار دارد. می توان پیش بینی کرد که دولت جدید ارمنستان اگرهم تاکنون بر سر دوراهی سخت انتخاب میان روابط با ایران و یا آمریکا قرار نگرفته باشد، در آینده نزدیک با چنین وضعیتی مواجه خواهد شد. تاکیدات مقامات ارمنی در خصوص اهمیت حیاتی روابط با ایران تاثیر چندانی بر تصمیم دولت آمریکا و فشارهای اعمال شده از سوی این کشور نخواهند داشت زیرا آن چنانکه جان بولتون مشاور امنیت ملی کاخ سفید نیز در مصاحبه با "صدای آزادی" در ایروان اعلام کرد این کشور قصد تنگ تر کردن حلقه پیرامون ایران را دارد.

ظاهرا طرف آمریکایی برای حل این مشکل ارمنستان طرح ویژه خود را دارد که اساس آن بر حل مناقشه قره باغ از طریق وادار نمودن ارمنستان به سازش، گشایش مرزهای شرقی و غربی ارمنستان و یا حداقل مرز با ترکیه و جایگزین نمودن آن با مرز این کشور با ایران قرار دارد. موضوعی که با توجه به تحرکات اخیر نیروهای نظامی جمهوری آذربایجان ( وهمچنین ترکیه) در جمهوری خودمختار نخجوان چندان هم دور از تصور نمی باشد.

منتشرشده در اخبار

در سال 2014 میلادی رسانه ها از طرحی برای حل مناقشه قره باغ موسوم به طرح لاوروف خبر دادند. بر اساس این طرح که از سوی سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه ارائه شده بود درمقابل اعطای برخی امتیازات به قره باغ، ارمنستان به جای هفت منطقه تحت کنترل خود در اطراف قره باغ پنج منطقه را به جمهوری آذربایجان باز می گرداند. مطابق این پیشنهاد ارمنستان دو منطقه ای را که ارمنستان را به قره باغ متصل می کند همچنان تحت کنترل خود نگه داشته و پنج منطقه واقع در جنوب و شرق قره باغ را به جمهوری آذربایجان تحویل می داد. در صورت اجرای این طرح قره باغ از مرز طولانی خود با ایران در جنوب و همچنین منطقه امن ایجاد شده در شرق محروم می شد. این طرح در آن زمان به اجرا در نیامد زیرا آنچنانکه الکساندر لوکاشنکو رئیس جمهوری بلاروس روز جمعه در گفتگو با خبرنگاران روس عنوان کرد، سرژ سرکیسیان رئیس جمهوری وقت ارمنستان به شدت با این طرح مخالفت کرده است.

انتشار گفتگوی لوکاشنکو با خبرنگاران همزمان با اظهارات وزیر امور خارجه روسیه چندان هم اتفاقی نمی باشد. بنابر گزارشات رسمی سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه روز جمعه در سفر به باکو با الهام علی اف رئیس جمهوری آذربایجان و مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه در مورد مناقشه قره باغ گفتگو کرده است. لاوروف همچنین در گفتگو با خبرنگاران مواضع رئیس جمهوری آذربایجان را بسیار "سازنده" توصیف کرد.

می توان چنین تصور کرد روسیه که پس از اظهارات دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا، ریچارد میلس سفیر سابق آمریکا در ایروان و جان بولتون مشاور امنیت ملی آمریکا در مورد حل مناقشه قره باغ تا حدودی در روند حل مناقشه قره باغ در انزوا قرار گرفته بود، اکنون درصدد آن است تا بار دیگر ابتکار حل مناقشه قره باغ را در اختیار گرفته و به آمریکا اجازه ندهد تا بیش از این در منطقه قفقاز جنوبی که به صورت سنتی منطقه نفوذ روسیه محسوب می شود دخالت نماید.

به عبارت دیگر حال که مقامات جدید ارمنستان برای حل مناقشه قره باغ در مقابل بازگرداندن برخی از اراضی از خود تمایل نشان می دهند، روسیه ترجیح می دهد تا این موضوع نه براساس ابتکار آمریکا بلکه مطابق با طرح لاوروف تحقق یابد.

تضعیف موقعیت ارمنستان در سازمان پیمان امنیت جمعی پس از ایراد اتهام به دبیرکل سابق این سازمان، روابط نه چندان درخشان ارمنستان و روسیه علیرغم ادعاهای مطرح شده و همچنین آغاز فصل زمستان و وابستگی ارمنستان به گاز روسیه از جمله عواملی هستند که روسیه از آن ها به بهترین وجه در جهت جایگزینی طرح لاوروف به جای ابتکارات آمریکا بهره خواهد گرفت.

در حالیکه یک هفته از برگزاری انتخابات پیش از موعد پارلمانی در ارمنستان می گذرد اما ولادیمیر پوتین به عنوان رئیس جمهوری کشوری که متحد راهبردی ارمنستان بشمار می آید هنوز پیروزی نیکول پاشینیان در این انتخابات را تبریک نگفته است. آیا موافقت با طرح لاوروف برای بازگرداندن پنج منطقه تحت کنترل ارمنستان پیرامون قره باغ بهایی است که نیکول پاشینیان باید در مقابل تبریک پوتین پرداخت کند؟

منتشرشده در اخبار
در روزهای اخیر همه پرسی در منطقه کردستان عراق و ایالت کاتالونیای اسپانیا و رد نتایج این همه پرسی ها از سوی جامعه جهانی در کانون توجه تحلیلگران قرار گرفته است. این سئوال مطرح است که برگزاری این همه پرسی ها و واکنش جامعه جهانی نسبت به آن چه تاثیری بر روند حل مناقشه قره باغ خواهد داشت؟
روبرت مارکاریان کارشناس سیاسی و مدیر پایگاه خبری-تحلیلی "دیدبان ارمنستان" در پاسخ به این پرسش تاکید کرد:" واقعیت آن است که در جهان کنونی در هم آمیختگی تحولات سیاسی به حدی است که دشوار بتوان تصور کرد رویدادی سیاسی در یک گوشه از جهان هیچ واکنشی را در نقاط دیگر جهان در پی نداشته باشد. با این وجود در رابطه با تاثیر همه پرسی های اخیر در روند حل مناقشه قره باغ باید تاکید کرد که به چند دلیل این همه پرسی ها با آن چه که در قره باغ رخ داده است تفاوت اصولی دارند."
وی افزود:"نخستین دلیل تفاوت میان همه پرسی استقلال قره باغ در دهم دسامبرسال 1991 میلادی و همه پرسی های اخیر که به فاصله چند روز در منطقه کردستان عراق و ایالت کاتالونیای اسپانیا برگزار شدند در مشروعیت قانونی آن ها نهفته است."
مارکاریان اظهار کرد:"درماده 72 قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی که از سال 1977 میلادی به اجرا گذاشته شد برای مناطق خودمختار حق خروج ازمرزهای جمهوری های عضو اتحاد شوروی لحاظ شده بود. همزمان قانون مربوط به روند خروج کشورهای متحد از اتحاد شوروی که در سوم آوریل سال 1990 میلادی به تصویب رسید این نکته را مورد تصریح قرار داده بود که "در صورتیکه یکی از جمهوری های اتحاد شوروی تصمیم به خروج از این اتحاد بگیرد مناطق خودمختار مجاز به خروج ازمرزهای این جمهوری خواهند بود." از آنجائیکه جمهوری آذربایجان در 30 اگوست سال 1991 میلادی تصمیم به خروج از اتحاد شوروی گرفته بود، در نتیجه برگزاری همه پرسی استقلال قره باغ در دهم دسامبر همان سال هیچ منع قانونی نداشت. این در حالیست که قانون اساسی عراق چنین حقی را برای منطقه کردستان در نظر نگرفته است و براساس قانون اساسی اسپانیا این کشور قابل تجزیه نیست."
این کارشناس سیاسی همچنین افزود:"از سوی دیگر باید این نکته مهم را در نظر داشت که بحران در منطقه کردستان و ایالت کاتالونیا میان دولت مرکزی که از سوی جامعه جهانی برسمیت شناخته شده است ومنطقه ای جدایی طلب که جامعه جهانی آن را برسمیت نمی شناسد، بروز کرده است. در چنین شرایطی بی تردید جامعه جهانی از طرفی حمایت و جانبداری خواهد کرد که آن را برسمیت شناخته و با آن دارای روابط دیپلماتیک و رسمی است. این وضعیت در مورد اتحادیه اروپا و دولت اسپانیا به عنوانی عضوی از این اتحادیه نمود بیشتری می یابد. اما در مورد قره باغ وضعیت تا حد زیادی متفاوت است. شاید این تنها موردی باشد که عدم مشارکت مستقیم قره باغ در روند مذاکرات صلح به کمک طرف ارمنی آمده است. ارمنستان و جمهوری آذربایجان به عنوان دو عضو برسمیت شناخته شده از سوی جامعه بین الملل در جایگاهی یکسان و برابر در مذاکرات صلح قره باغ مشارکت دارند و به همین دلیل نیز در بیش از 26 سال گذشته موضع جامعه بین الملل در قبال مناقشه قره باغ و روند مذاکرات صلح حداقل در ظاهر بی طرفانه بوده است."
روبرت مارکاریان به عنوان نکته آخر این واقعیت را مورد تاکید قرار داد که رویکرد جامعه جهانی در قبال حق تعیین سرنوشت ملت ها هیچ گاه یکسان نبوده است. اگرچه حق تعیین سرنوشت ملت ها در منشور سازمان ملل متحد مورد تاکید قرارگرفته و از اصول بنیادین حقوق بین الملل بشمار می آید، با این وجود عملکرد جامعه بین الملل در قبال حق تعیین سرنوشت ملت ها حداقل از دهه 1990 به این سو تحت تاثیر عوامل زمان و مکان و همچنین میزان مشارکت جامعه بین الملل در روند برگزاری همه پرسی قرار داشته است. در حالیکه جامعه جهانی در دهه 1990 میلادی از فروپاشی اتحاد شوروی و یوگوسلاوی سابق و سپس از استقلال تیمور شرقی، کوزوو و سودان جنوبی حمایت کرد، اما تاکنون از برسمیت شناختن استقلال قره باغ، آبخازیا و اوستیای جنوبی خودداری کرده است.
این کارشناس سیاسی در پایان گفت:"همانگونه که حمایت جامعه بین الملل از استقلال تیمور شرقی، کوزوو و سودان جنوبی تاثیر مثبتی در حل مناقشه قره باغ نداشته است مردود شمرده شدن نتایج همه پرسی در منطقه کردستان عراق و ایالت کاتالونیای اسپانیا نیز تاثیر منفی بر این روند نخواهد داشت. با این حال احتمال بهره برداری تبلیغاتی از این موضوع از سوی جمهوری آذربایجان را نمی تواند رد کرد."
منتشرشده در اخبار